Stilin Yükselişi

HTML sayfa biçimlendirme için zayıf bir dil olabilir ama, bu durum teknolojinin bir kusuru değildir. Zira HTML elementleri sayfa tasarımını yansıtmak üzere tasarlamıştır. Bu durumda bile HTML sıklıkla görsel bir tasarım ortamı gibi kullanılır.

Tasarımcılar web sayfalarını oluştururken yapısal değil, görsel olarak düşünmeleri gerekir. Neden? Çünkü geçmişte pek de fazla seçenek yoktu. Herkes aynı şeyi istiyordu: Web sayfalarının tasarımı üzerinde yüksek bir denetim. 2000’lerin başına kadar bu denetim tasarımda tabloların, HTML hilelerinin ve görsellerin kullanılmasını, ya da Acrobat gibi ikilik bir formun sayfaya gömülmesini gerektiriyor, ancak bu çözümler de genellikle tatmin edici olmuyordu.

Tam da tasarımcıların “bitmeyecek mi çilemiz?” diye sorduğu zamanlarda iyi bir çözüm olarak CSS ortaya çıkıyordu. Sonunda 2000’lerde CSS (Cascading Style Sheets) stil sayfaları büyük tarayıcılarda (Internet Explorer, Netscape) da kullanılabilir hale gelip standartları belirlenmişti. Stil sayfaları tasarımcıların yıllardır istedikleri şeyi sundu: sayfa tasarımı üzerinde daha fazla denetim. CSS geliştikçe ve yaygınlaştıkça, tasarımcılar da yoğun olarak tablolara dayalı HTML tasarımlarından uzaklaşarak stil sayfaları kullanmaya başladılar. Stil sayfaları (CSS) halen, çekici sayfalar oluşturmak için kullanılabilecek en iyi ve kolay yaklaşımdır.

Daha İyi ve Daha Fazla Tasarım Denetimi

Stil sayfaları temel olarak bir dokümanın yapısını, sunumundan ayırır. Sayfa yapısının (tasarım) ve sunumunun birbirinden ayrılmasının çok sayıda teorik faydası vardır. Bunlardan en önemlisi farklı çok sayıda çıktı cihazında (mönitör, geniş ekran monitör, palm, cep telefonu) aynı biçimde iyi görüntülenen, esnek yapılı dokümanlar sunabilir.

1990’lı yıllarda bile insanlar HTML’e daha fazla tasarım denetimi eklemekle ilgileniyordu. Çok sayıda yaklaşım tartışılmış ve günümüzde bile bunlardan pek çoğu helen kullanılmaktadır. Daha önce de bahsettiğim gibi, bu yaklaşımlar arasında HTML imlerinin yanlış kullanımı (ya da takla attırmak) ve Acrobat öğeleri gibi ikili nesne öğelerinin kullanımı da vardır.. Dolayısıyla CSS, teorik faydalarından dolayı standartlardan sorumlu kurumların favori çözümleri olmuştur.

Biraz da Tarih

Tüm bu gelişmelere rağmen Web için bir stil sayfası standardı üzerindeki çalışmalar World Wide Web Consortium (W3C) üyesi Bert Bos 1995 yılında bunu yapmak için bir kontrat yazana kadar başlamamıştır. Sonunda yine W3C elemanı olan Hkon Lie, basamaklanan stil sayfaları için bir öneri getirdi. 1996 yılının Ekim ayında bu öneri W3C Cascading Style Sheets Level 1 (CSS1) tavsiyesi haline geldi.  W3C basamaklanan stil sayfası yaklaşımı, yerel bir stilin global stili ve bir dokümanın yazarının stilinin de okur stillerini geçersiz kılınabileceği bir öncelik zinciri sunar.

Ancak basamaklanma CSS1’in en ilginç unsuru değildi. Bu yeni getirilen stil kuralları cihazdan (platformdan) bağımsızlığa bir adım daha yaklaştırıyor ve sayfa tasarımı için markaya özgü HTML elementleri ve hilelere olan bağımlılığı azaltıyordu. Bilindiği ve daha önce de bahsettiğim gibi, bu HTML tasarım im ve hilelerinin çoğu, mevcut tarayıcıların tümünde desteklenmez. Oysaki web tasarımındaki temel amaç, tüm kullanıcılara veya olabildiğince çok kullanıcıya aynı tasarımı yansıtmak olarak bilinir. Bu konuda tartışmalar ve görüş ayrılıkları olsa da kişisel görüşlerimi bu yazının dışında tutmak daha doğru olacak.

Eskiden mümkün olmayan sayfa tasarımı denetimi derecesi, Web tasarımcıların stil sayfaları kullanmaya kolaylıkla alışmalarının temel gerekçesidir. Örneğin, stil sayfaları yarım inç bir marjı, satırlar arasında 7 piksel boşluğu ve 18 punto, mavi, Verdana fontu kullanan metni olan bir paragraf oluşturmak için kullanılabilir. Aynı şeyi bir de HTML ile yapmayı deneyin..

2000’lerin başında henüz yeni standartlaşmakta olan CSS Level 2 (CSS2), 4. ve 5. nesil tarayıcılar arasında kiminin desteklemesi, kiminin desteklememesi sebebiyle tasarımcıları biraz üzmüştü.

Nereye Gidiyoruz?

İşleri biraz daha karıştıracak olabilirim ama, birden fazla CSS türü olduğunu da belirtelim. Çoğu endüstri uzmanı, SGML tarafından geliştirilen Document Style Semantics and Specification Language (DSSSL) adlı bir stil sayfası türünü destekler. Buna yapılan eklemelerden biri de Extensible Markup Language (XML) söz dizimini kullanan, DSSSL tabanlı bir endüstri önerisi olan XSL yani, Extensible Style Language’dir. XLS daha karmaşık bir stil kullanımı sunsa da CSS’e oranla kullanımı nispeten güçtür.

Neyse ki endüstrideki karmaşıklığa ve tarayıcı üreticilerinin stil sayfalarını yavaş uyarlamalarına rağmen, CSS kullanımı ve bu bilinçteki artış umut verici. Son zamanlarda adını artık daha çok duyduğumuz CSS3 ile ilgili olarak sa ileride daha detaylı bir yazı yazmayı planladığımdan şimdilik şunu söylemekle yetineyim; Eğlence asıl şimdi başlıyor!


Kullanılan Kaynaklar:

T.A. Powell – HTML: The Complete Reference (ALFA)
Wikipedia
W3C.org

Beğendiniz mi?

AKLINIZDAKİLERİ PAYLAŞIN, SORU SORUN veya YORUM YAZIN